De laatste jaren zie je dat Nederlandse documentaires vaker in de bioscoop worden vertoond en dat er publiek naar toegaat. In 2024 trokken documentaires samen meer dan 317 duizend bezoekers, een duidelijk hoger cijfer dan in voorgaande jaren. Sommige titels zoals Human Forever en Onder het maaiveld trokken grotere groepen kijkers. In 2016 werd al vastgesteld dat het aantal bezoekers aan documentaires het afgelopen decennium flink was gestegen, zelfs drie keer zoveel als in eerdere jaren.
Dat betekent niet dat elke documentaire meteen een groot publiek heeft. Volgens distributeurs verschilt het nogal per titel. Tien jaar geleden trok een gemiddelde Nederlandse documentaire vaak alleen een paar duizend bezoekers, maar nu zijn er titels die veel bekeken worden en andere die juist weinig kijkers hebben.
Naast bioscoopbezoek zie je ook dat documentaires op andere manieren onder de aandacht komen. Grote evenementen zoals het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA) spelen een rol. IDFA trok in 2023 meer dan 250 documentaires naar Amsterdam, verspreid over verschillende locaties. Deze festivals laten zien dat er niet alleen plaats is voor commercieel succes maar ook voor artistieke en bijzondere films die anders misschien moeilijk te zien zijn.
Het aanbod van documentaires is breed. Je vindt films met aandacht voor maatschappelijke onderwerpen, biografieën van bekende Nederlanders, natuurverhalen en internationale thema’s. Sommige documentaires laten je nadenken over onderwerpen als geschiedenis, cultuur of persoonlijke levensverhalen. Door dat brede scala aan thema’s bestaan er vaak meerdere titels tegelijk waaruit je kunt kiezen.
Je ziet ook dat documentaires steeds vaker op digitale platforms beschikbaar zijn. Online diensten zoals speciale streamingdiensten en platforms voor on-demand films tonen documentaires naast speelfilms. Dit maakt het makkelijker om op jouw moment te kijken in plaats van alleen in de bioscoop. Daarmee past het aanbod bij verschillende voorkeuren. Filmtheaters en online platforms bieden vaak een mix, zodat het publiek zelf kan beslissen hoe en waar het kijkt.
Een andere ontwikkeling is de aandacht van publieke omroepen. In november 2024 bundelde de Nederlandse publieke omroep haar documentaireaanbod onder de naam NPO Doc. Dat betekent dat veel documentaires van de publieke zenders vindbaar zijn op dezelfde plek, wat het kijken makkelijker maakt. Daardoor kunnen documentaires die anders misschien minder opvallen toch een groter publiek bereiken.
Waarom kiezen steeds meer mensen voor een documentaire? Voor veel kijkers is het interessant om meer te weten te komen over een onderwerp of om een andere kant van een verhaal te zien. Je hoeft niet langer alleen naar speelfilms te kijken met fictieve verhalen. Documentaires bieden een alternatief dat inzicht geeft in de werkelijkheid.
Daarnaast is de manier waarop je documentaires kunt bekijken veranderd. Met video on demand kun je thuis op je eigen tijd naar documentaires kijken, wat best aantrekkelijk is voor diverse doelgroepen. Sommigen kijken naar documentaires omdat die verhalen vertellen die ze soms minder goed kennen van de reguliere media of omdat ze nieuwsgierig zijn naar echte gebeurtenissen en personen.
Er zijn ook evenementen waarbij je samen met anderen kijkt of waarbij makers aanwezig zijn om vragen te beantwoorden. Festivals zoals IDFA bieden die kans en maken documentaires meer toegankelijk voor een publiek dat bij elkaar komt om te praten over wat ze gezien hebben.
Als je zelf een documentaire wilt laten maken, is het goed om te weten dat daar verschillende wegen voor zijn. Je kunt samenwerken met een productiebedrijf, een regisseur of bijvoorbeeld gebruikmaken van fondsen die projecten ondersteunen. In Nederland bestaan organisaties die financiële steun bieden voor filmprojecten waaronder documentaires. Het Nederlands Filmfonds helpt bij het financieren van producties en biedt soms ondersteuning vanaf de ontwikkelingsfase tot aan de verspreiding.
Daarnaast kun je gebruikmaken van festivals en platforms om je werk te tonen aan een groter publiek. Vaak worden documentaires eerst vertoond op festivals voordat ze elders te zien zijn. Vooral internationale festivals kunnen helpen om aandacht te krijgen buiten Nederland. Door je film op deze manier te presenteren vergroot je de kans dat mensen hem ontdekken en bekijken.
Bij het maken van een documentaire is het belangrijk om een duidelijk verhaal te hebben en te weten wie je wilt bereiken. Dat bepaalt vaak de stijl van de film en de manier van presenteren. Sommige makers richten zich op een breed publiek met lichtere onderwerpen, andere kiezen voor een nichepubliek dat meer geïnteresseerd is in diepgaande thema’s. Je hebt geen garantie voor succes maar het helpt om een plan te maken voor je film en goed na te denken over waar en hoe je hem wilt tonen.
Nederlandse documentaires trekken steeds meer aandacht en vinden publiek via bioscopen, festivals en online platforms. Je ziet dat het aanbod groeiende is en dat er steeds meer verschillende onderwerpen worden belicht. Kijkers bedenken zelf hoe ze willen kijken en hebben meer keuze dan vroeger. Voor wie geïnteresseerd is in het maken van een documentaire bestaan er paden via fondsen en festivals die kunnen helpen bij realisatie en presentatie. Wil je meer weten over Nederlandse documentaires, overweeg eens een festival te bezoeken of een documentaire op een streamingdienst te kijken om zelf te ervaren wat er allemaal te zien is.
Terug
